Andere termen van tegenwoordig
Sommige oude woorden zijn vervangen door nieuwe. Dit is niet zonder reden. Ze betekenen hetzelfde maar klinken veel vriendelijker. En meer van deze tijd. Of ze verduidelijken de betekenis of situatie beter.
Bepaalde oude termen van vroeger klinken stigmatiserend, onvriendelijk of ronduit kwetsend. Tijden veranderen en ik snap best dat het lastig is als je woorden telkens mag gaan vervangen waaraan je gewend was. Maar ik snap ook de noodzaak ervan.
In mijn oudere verhalen zullen vast ook wel wat woorden voorkomen die nu anders zijn. Tijdens het schrijven lette ik erop of ze niet kwetsend waren maar voorkomen doe je niet altijd, omdat de verhaallijn dan anders wordt. Dit is vaak het geval bij historische of oudere verhalen of boeken.
Het is een lastige kwestie, want je hebt aan de ene kant vrijheid van meningsuiting en aan de andere kant dien je rekening te houden met anderen of andere doelgroepen.
Het zit soms anders dan het genoemd wordt
Ik snap de nieuwe termen gehoorverlies of auditieve uitdaging wel.
In de volksmond word ik als ex-horende soms “doof” genoemd, terwijl ik nog wel wat kan horen met restgehoor en met hoorhulpmiddel, dus meer SH ben dan doof en vaak gebruik maak van spraakafzien of ondertiteling.
Heb al vaker gehad dat door me “doof” te noemen horende anderen me niet meer aan durften te spreken omdat ze niet wisten hoe dat moest omdat ze dachten dat ik helemaal niks meer hoorde (vernam ik dan achteraf). Bij de nieuwe termen gebeurt dit niet zo snel en vragen ze wat ik nog wèl hoor (en daar gaat het om, dat het bespreekbaar blijft, ook voor horenden waar je mee te maken hebt). Ik zeg “vanwege mijn gehoorverlies kan ik… (dit of dat niet of nog wel)”. Dan is deze nieuwe term handiger* in dit geval.
Antieke termen anno nu?
Het onderwerp, over nog steeds oude termen tegenkomen, besprak ik op sociale media. Er kwamen veel reacties van mensen met gehoorverlies, maar ook van horenden, en waren het meestal eens dat de term ook wel anders mocht, omdat de term kwetsend was. Vroeger wisten ze niet beter maar tegenwoordig denkt men er meer over na.
In een modern boek stonden eens twee antieke termen – aaneen geschreven: “doofstomme imbeciel” – woorden die tegenwoordig niet vaak meer gebruikt wordt, omdat deze zeer kwetsend kan zijn voor bepaalde doelgroepen.
Auditieve uitdaging of toch maar SH of doof zeggen?
De term “auditieve uitdaging” vind ik voor dagelijks gebruik niet* handig: het woord is veel te lang en niet iedereen weet wat auditief betekent. Dan is “gehooruitdaging” een handiger woord.
Maar het woord “uitdaging” vind ik in dit geval ook niet kloppen en te vaag omdat dit woord verschillend op te pakken valt.
Ik weet niet wie de term “auditieve uitdaging” verzonnen heeft, handig is het totaal niet en sommige mensen ervaren ook dit woord als kwetsend en stigmatiserend, of alsof ze nog meer hun best moeten doen dan ze al deden, om nog meer te kunnen horen.
Onderschat of overschat worden?
Over wat anderen denken over gehoorverlies, slechthorendheid of doofheid heb je eigenlijk weinig invloed. Je kunt overschat of onderschat worden. Als je bijvoorbeeld twee hoorapparaten draagt en veel moeite moet doen om iets te verstaan en zegt dat je slechthorend bent in plaats van doof (want dat klinkt anders, “dan hoor je niets” denkt men) kunnen mensen denken dat je weer alles hoort door de hoorapparaten. Maar een hoortoestel is een hulpmiddel, die lang niet alles oplost, of weer voor honderd procent je gehoor teruggeeft. Dat is een misverstand. Een slechtziende of visueel uitgedaagde persoon met een bril kan soms ook niets meer zien zonder bril maar met bril ook niet (meer) alles zien vanwege een oogaandoening bijvoorbeeld.
Een gebroken been is makkelijker om te hebben dat is tenminste zichtbaar en snappen mensen dat je even niet kunt lopen maar slechts kunt hinkelen.
Zo kun je het ook zien als iemand een hoortoestel (een bril of blindenstok draagt): degene kan nog wel iets horen (hinkelen met gehoor) maar niet alles zoals horenden (lopen). Of hoort de geluiden op een andere manier: bastonen harder horen bijvoorbeeld.
Auditieve uitdaging? Het is geen wedstrijd! Of wel? Maar het kan vaak wel een topsport zijn met gehoorverlies (of een andere beperking d.w.z. uitdaging zoals men nu noemt).
Inmiddels heb ik bij sommige boektitels op deze site een korte uitleg in het schuingedrukt staan, om dit aan te geven.
Termen die tegenwoordig gebruikt worden is “auditieve uitdaging” of “gehoorverlies” en deze termen gebruik ik tegenwoordig ook voortaan op deze site (als ik erop let 😉). Voor mezelf in het dagelijks gebruik vind ik het woord gehoorverlies wel voldoende.